NVICV - Canuleren/decanuleren

• Vervangen van een canule in situ door een schone canule of door een canule van een andere diameter dan wel met of zonder cuff.
• Opheffen tracheostoma.

Indicatie

Bij vervangen:
• Kleiner laten worden van een tracheostoma.
• Inbrengen van een spreekcanule.
• Lekkage van vocht en/of lucht.

Bij verwijderen:
Vervallen van oorspronkelijke indicatie van tracheotomie.

Contra-indicatie

Niet bekend

Aandachtspunten

Draag een beschermingsbril en mondmasker.

Bij vervangen van de canule:

• Zorg voor een extra binnencanule naast het bed.
• Bij manipulatie kan hoestprikkel en braakneiging ontstaan.
• Trek de canule terug indien je tijdens het inbrengen weerstand voelt. Probeer nogmaals en waarschuw anders de arts.
• Mocht het stoma dichtklappen, dan de patiënt met behulp van ballon beademen als hij niet spontaan via neus en/of mond kan ademen en zo mogelijk het neusspeculum inbrengen.
• Mogelijk wat bloederig bronchiaal toilet na het wisselen van de canule.
• Eerste wisseling canule door arts na aanleg tracheostoma en niet binnen 72 uur.
• Diameter zilveren en kunststof canule komen niet overeen, bij een zilveren canule wordt de buitendiameter aangegeven.

Bij verwijderen van de canule:

• Bij manipulatie kan hoestprikkel en braakneiging ontstaan.
• Zo nodig op afgeplakt stoma een infuusdop plakken zodat patiënt tegendruk kan geven.
• Geef de patient het advies om bij hoesten/praten met een vinger op de dop te drukken zodat tegendruk ontstaat. Dit bevordert het genezingsproces.

Benodigdheden

• Beademingsballon met kapje en zuurstofreservoir
• Beschermingsbril en mondmasker
• Beschermingsdoek
• Binnencanule
• Brede kleefpleister of Fixomull®
• Buitencanule, met of zonder cuff
• Canule
• Canulebandje
• Gazen 5 x 5 cm in water gedrenkt
• Handschoenen
• Obturator
• Spuit 10 ml
• Tracheostomacompres
• Uitzuigbenodigdheden
• Zo nodig langbenig neusspeculum (Kilian)

Werkwijze

Bij vervangen van de canule:
• Doe beschermingsbril en mondmasker op en trek handschoenen aan.
• Ledig de maag.
• Leg de beschermdoek op de borst van de patiënt.
• Positioneer patiënt in rugligging of halfzittende houding, hoofd iets achterover.
• Pré-oxygeneer de patiënt.
• Controleer de cuff van in te brengen canule op lekkage.
• Verwijder tracheostomacompres en canulebandje.
• Reinig de stomaranden.
• Maak zo nodig zuurstofbron los.
• Voer keel-/neustoilet en bronchiaal toilet uit.
• Breng rechte uitzuigsonde niet zuigend in de canule in.
• Zuig cuff leeg met spuit.
• Laat patiënt maximaal inademen. Verwijder de canule en de uitzuigsonde zuigend in een vloeiende beweging uit de stoma, waarbij de beweging naar de voeten is gericht.
• Reinig stoma met vochtig gaas en laat het stoma drogen.
• Breng nieuwe buitencanule met obturator in een vloeiende beweging in.
• Verwijder obturator.
• Breng binnencanule in en sluit zo nodig aan op zuurstofbron.
• Blaas cuff op totdat er geen luchtlekkage meer is.
• Breng tracheostomacompres en canulebandje aan. Laat minimaal 2 vingers ruimte tussen bandje en huid van de patiënt.

Bij verwijderen van de canule:
• Doe beschermingsbril en mondmasker op en trek handschoenen aan.
• Ledig de maag.
• Leg beschermingsdoek op de borst van de patiënt.
• Positioneer patiënt in rugligging of halfzittende houding, hoofd iets achterover.
• Voer keel-/neustoilet en bronchiaal toilet uit.
• Verwijder tracheostomacompres en canulebandje.
• Maak zo nodig zuurstofbron los.
• Zuig cuff leeg met spuit.
• Trek handschoenen uit en trek schone handschoenen aan.
• Breng rechte uitzuigsonde niet zuigend in de canule in.
• Laat patiënt maximaal inademen. Verwijder de canule en de uitzuigsonde zuigend in een vloeiende beweging uit de stoma, waarbij de beweging naar de voeten is gericht.
• Reinig de wond met vochtig gaas en laat het stoma drogen.
• Plak de wond af met steriel gaas en plak hierover dakpansgewijs brede kleefpleister.
• Noteer handeling en datum.

Complicaties

• Beschadiging tracheaslijmvlies
• Bloeding
• Braken/aspiratie
• Dichtklappen van stoma
• Hypoxie
• Laryngeale zenuwbeschadiging
• Ritmestoornissen

Bronnen

• Kinkade S.L. en Lohrman J-E., Critical Care Nursing Procedures, B.C. Decker, Inc.,
Philadelphia, 1990, pag. 146-154
• Brink G. van den, Lindsen F., Rap H., Rijs B., Uffink Th., Leerboek Intensive Care
Verpleegkunde deel 1, Lochem 1991
• WIP-richtlijnen, uitzuigen, 1994

Disclaimer

De werkgroep Verpleegkundige Intensive Care Protocollen (VICP) stelt haar standaardhandelingen vrij ter beschikking. De VICP heeft de standaardhandelingen met zorg opgesteld in overleg met medewerkers uit verschillende ziekenhuizen. Ze zijn gebaseerd op consensus, best practice en/of wetenschappelijk onderzoek. De VICP staat open voor vragen, suggesties en opmerkingen over haar standaardhandelingen.
De VICP is niet verantwoordelijk voor (de gevolgen van) het gebruik van haar standaardhandelingen.
Personen of instellingen die gebruik willen maken van de VICP-standaardhandelingen moeten deze aanpassen aan en autoriseren voor de eigen werkomgeving. De documentkenmerken van de VICP (logo, auteur, autorisator, documentbeheerder, documentnummer, autorisatie- en revisiedatum) worden bij voorkeur vervangen door documentkenmerken van de betreffende instelling.

Auteur:	VICP - CR	Documentnummer:	versie 1
Autorisator:	VICP	Autorisatiedatum:	juli	2004
Documentbeheer:	VICP	Revisiedatum:	juli	2007

NVICV - Nederlandse Vereniging voor Intensive Care Verpleegkundigen
Informatie NVICV | Webmaster